* Para alacaklarına ilişkindir. Geçici hukuki koruma sağlar.

*Takip sonucunun güvence altına alınması için mahkeme kararı ile borçlunun mal varlığına el konulmasını sağlayan geçici bir hukuki korumadaır. (ağırlıklı olarak iflas ve tasarrufun iptali davaları)

** İhtiyati haciz bir ihtiyati tedbir değildir; ihtiyati haciz yerine ihtiyati tedbir, ihtiyati tedbir yerine ihtiyati haciz istenmesi hukuka aykırıdır.

Şartları:

1- Bir para alacağının olması veya para olarak talep edilebilen alacağın olması (yabancı para alacağı da olabilir).

2- Alacağın rehinle teminat altına alınmamış olması gerekir, rehin teminatı dışında kalan kısım için ihtiyati haciz istenebilir. Rehin dışında bir teminatla teminat altına alınan alacağın ihtiyati haczi istenebilir.

Ä°htiyati Haciz Sebepleri (Ä°.Ä°.K. 257)

Bu sebeplerden birisi olmadan ihtiyati haciz istenemez, bu yönde karar verilemez.

1- Genel Sebepler:

* Muaccel alacak hakkında; alacağın muaccel olduğu ispat edilmeli.

* Muaccel olmayan alacak hakkında;

- borçlunun belli bir yerleşim yerinin olmaması

- borçlunun taahhütlerinden kurtulmak için mallarını kaçırması, hileli işlemde bulunması

2- Özel Sebepler: (belirtilen durumlarda sınırlı olarak)

* Konkordatonun tasdiki talebinin reddi, konkordato mühletinin kaldırılması, konkordatonun tamamen feshi hallerinde mahkemece kendiliğinden verilir. Alacaklılardan birinin masrafını vermesi ve tamamlayıcı prosedürü gerçekleştirmesi gerekir. Bu durumda borçlunun tüm haczi kabil mal varlığı için ve teminatsız karar verilir.

* Tasarrufun iptali davasında dava açılmadan veya dava ile birlikte ihtiyati haciz istenebilir.

- tasarrufun iptalinde ancak iptale tabi tasarruf konusu mal hakkında ihtiyati haciz kararı verilebilir, mal elden çıkartılmışsa değerine karşılık gelen paraya çevrilebilir haczi kabil mallar ihtiyaten haczedilir.

- ihtiyati haciz tasarruf konusu mala değil de onun değerine ilişkinse teminat alınmadan ihtiyati haciz kararı verilemez.

** Ä°htiyati haciz bir dava deÄŸildir.

* İcra mahkemesinden ihtiyati haciz talep edilemez. Sadece konkordato mühletinin kaldırılması kararını icra mahkemesi vereceği için ihtiyati haciz kararı da icra mahkemesince verilecektir.

* Dava açıldıktan sonra sadece davaya bakan mahkemeden ihtiyati haciz talep edilebilir.

* Dilekçe ile istenir. Dilekçede hacze esas alacak, hangi ihtiyati haciz sebebine ve neden dayanıldığının belirtilmesi gerekir.

* Basit yargılama usulü uygulanır. Taraf dinlenmeden ve yaklaşık ispatla karar verilebilir.

* İhtiyati haciz talebinin reddi halinde alacaklının başvurabileceği tek kanun yolu temyizdir.

* Ret kararına rağmen ihtiyati haczin şartlarında veya delillerde bir değişiklik olmuşsa yeniden ihtiyati haciz istenebilir.

* İhtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 GÜN içinde alacaklının ihtiyati haciz kararının icrasını istemesi gerekir, aksi halde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar ve daha sonra uygulanamaz.

* İhtiyati haciz kararına karşı temyize gidilemez ancak bazı sebeplere dayanılarak bu karara karşı borçlu veya menfaati ihlal edilen 3. kişiler itiraz edebilirler.

Borçlu itiraz sebebi olarak; (ihtiyati hacze karar verilirken dinlenilmemişse)

- Mahkemenin yetkisine

- Ä°htiyati haciz sebeplerine

-teminata dayanabilir.

3. kiÅŸi; (Menfaati ihlal edilmiÅŸse)

- ihtiyati haciz sebeplerine

-teminata itiraz edebilir.

* İhtiyati haciz kararına itiraz, kararı veren mahkemede; ihtiyati hacze karar verildikten sonra alacaklı, borçluya karşı dava açmışsa davanın açıldığı mahkemede yapılır.

* İtiraz süresi 7 GÜN. Süre;

- borçlu bakımından; karar borçlu hazır olduğu halde icra edilmişse haczin konulduğu, borçlunun yokluğunda yapılmışsa haciz tutanağının borçluya tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar.

- 3. kişiler bakımından; ihtiyati haczin öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

* İtiraz üzerine verilen kararın temyizi mümkündür, kararın temyiz edilmiş olması ihtiyati haczin icrasını durdurmaz.

* Borçlu, göstereceği teminat karşılığında ihtiyati haczin kaldırılmasını sağlayabilir. 3. kişilerin bu yola başvurması mümkün değildir.

* Borçluya karşı dava açmadan veya takip yapmadan önce ihtiyati haciz kararı almış ve bu karara göre borçlunun mallarına haciz koydurmuş olan alacaklı 7 GÜN içinde borçluya karşı takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır; aksi halde ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

* İhtiyati haciz koyduran alacaklı haksız çıkarsa borçlunun ve 3. kişilerin haksız ihtiyati haczinden kaynaklanan zararlarını tazmin etmek zorundadır. 1 yıllık zaman aşımına tabidir.

Kaynak; İcra ve İflas Hukuku , Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ/ Prof. Dr. Oğuz ATALAY/ Doç. Dr. Meral SUNGURTEKİN ÖZKAN/ Doç. Dr. Muhammet ÖZEKES